“Circuitweerstand niet laag genoeg (712.530.3.4 Toestellen voor aardlekbeveiliging)
Als de circuitweerstand niet voldoende laag is, moet je een aardlekschakelaar toepassen. Als een aardlekschakelaar wordt geinstalleerd moet deze van het type B zijn volgens NEN-EN-IEC 62423 zijn. Er zijn echter uitzonderingen toegestaan, namelijk als de omvormer:
een enkelvoudige scheiding heeft tussen de AC-zijde en de DC-zijde, of
de aardlekschakelaar door middel van gescheiden wikkelingen van een transformator in een enkelvoudige scheiding is voorzien, of
volgens een verklaring van de fabrikant geen RCD van het type B nodig heeft, dit is een zogenaamde 6 mA verklaring.
In de situaties a tot en met c kun je een aardlekschakelaar van het type A gebruiken. De nominale aanspreekstroom van de aardlekschakelaar is niet in de NEN 1010 voorgeschreven. Dus afhankelijk van de situatie zou in plaats van een aanspreekstroom van 30 mA ook van 100 mA of 300 mA gebruik kunnen worden gemaakt. Zie tevens het in de NPR 5310 onder 4.2 gestelde.”
Een 6mA verklaring voor een omvormer met transformator gaat er denk ik nooit en te nimmer komen. Maar punt 2 lijkt mij wel van toepassing. En dan is een type A dus voldoende. Maar meten is weten zeggen ze dan, dus als blijkt dat er, waardoor dan ook, te veel DC is dan zou je alsnog voor een type B moeten gaan.
Mocht iemand anders hier meer over weten. Meer ervaring mee hebben. Dan verneem ik dat gaarne. Alvast bedankt.
Hoe weet je dat je aan punt 2 voldoet en de trafo onder 6mA blijft?
Zal de fabrikant toch echt moeten verklaren, dus volgens mij moet je altijd type B aardlek gebruiken.
Voor de RS zou er wel een 6mA verklaring door Victron zijn afgegeven, verbaast me want die heeft geen ringkerntrafo meer.
Lek meting heeft geen zin dat is een moment opname, de constructie van het apparaat moet zo zijn dat die ook end of life nog steeds aan de 6mA voldoet.
Ja. Een 6 mA verklaring kan alleen door de fabrikant worden afgegeven.
De lekstroom meten is alleen van toepassing om externe factoren, zoals transformator loze omvormers en bijvoorbeeld LED verlichting, in kaart te brengen. Soms zie je bijvoorbeeld dat men meerder omvormers met een 6 mA verklaring in een installatie gebruiken. Dan zouden er alarmbellen moeten gaan rinkelen. Er is namelijk eigenlijk altijd wel wat DC lekstroom te vinden. De RCD/RCBO test laat dit ook vaak wel zien omdat je dan langzaamaan verzadiging optreed en dus dan mogelijk daardoor niet goed meer reageert. Het is tenslotte ook een soort optelsom.
En omdat er geen 6mA verklaring is en we met DC te maken hebben, moet je een type B aardlek installeren.
Zie dat niemand doen, ook niet onze zogenaamde experts!
Ook Victron zegt niet waaraan je moet voldoen, verwijzen alleen naar een installateur, maar die hebben daar ook geen kaas van gegeten,…
Dus hoe moet het nu werkelijk aangesloten worden???
Goedemorgen Ron. In de NEN1010 bepaling 41 1.5.3 staat beschreven hoe je de weerstand (Ra) moet bepalen. Namelijk met behulp van de formule Ra x (Delta)N < 50 V.
Delta N is de toegekende aanspreekstroom (30, 100 of 300mA) van de RCD/RCBO.
Ra is de weerstand van de verbinding tussen een metalen gestel en de aarde, inclusief de weerstand van de aardpen en leiding er naartoe.
Bij een 300mA exemplaar mag Ra maximaal 165 Ohm zijn. Dit omdat in de NEN1010 bepaling 41 1.5.1 staat dat Ra zo laag mogelijk moet zijn. In ieder geval lager dan 166 Ohm.
Voor een 30mA RCD/RCBO zou dit technisch gezien dan maximaal 1666 Ohm (50V/0,03A) zijn, maar we moeten ons natuurlijk houden aan bepaling 41 1.5.1
Nu terug naar de kern van je vraag. Een 300mA Type A RCD/RCBO mag je alleen installeren als er een Ra test rapport voorhanden is. Welke maximaal 10 jaar oud mag zijn. De waterleiding niet is vervangen, er geen ingrijpende aanpassingen zijn gedaan in de meterkast, waardoor herkeuring noodzakelijk is. En de woning van na 1979 is, omdat in deze woningen de randaarde vaak verbonden is met de waterleiding.
je zou kunnen stellen dat sinds Ra altijd onder de 166 Ohm zou moeten blijven, dat het mag. Maar het grondwater pijl kan roet in het eten gooien. Vandaar die Ra keuring.
Is niet mijn vraag, en je schrijft exact wat ik ook uitgelegd heb
Kast spanning moet onder 50V blijven, en omdat mijn aardweerstand 17 ohm is (gemeten), zal een B25 zekering nooit uitschakelen bij kortsluiting (aardfout) naar de kast van mijn Multiplus.
De kortsluitstroom naar de kast zal namelijk maar 230/17= 13,5A zijn.
Door een 300mA aardlek te plaatsen schakelt deze bij een aardfout de ingang spanning af bij 300mA*17ohm = 5,1V kastspanning.
En daarom moet ik een aardlekschakelaar installeren!
De vraag is echter welk type, mag ik een goedkope Type A gebruiken of moet ik een prijzige type B (die ook DC stroom meet) installeren?
Begrijp het is overal iets anders, maar waarom zijn er nergens praktische tips (met uitleg waarom) te vinden hoe je die dingen moet installeren.
Dus hoe moet het een en ander volgens de norm AC aangesloten worden,…
Heb ik het goed gedaan en komt dit door een keuring?
Vraagje tussendoor, mijn verzekeraar wil een verklaring dat tuisbatterij, PV installatie (enphase) en zonneboiler correct is geïnstalleerd, wie in Zuid Limburg kan zo iets keuren?
Hoi Ron. Ja ik dacht ik haal er even wat officiële informatie bij. Zodat iedereen zelf kan zien hoe de vork in de steel zit.
Over de eventuele noodzaak van een type B aardlekautomaat kan ik heel kort zijn. Ten eerste. Bij twijfel moet je altijd een Type B installeren. Die twijfel kan dan bijvoorbeeld komen door andere zaken die mogelijk van invloed kunnen zijn. Op zich is het niet aanwezig zijn van een 6 mA verklaring van de fabrikant al een rode flag. Je kan dan alleen, als je helemaal zeker bent van je zaak, een type A installeren als je onder punt 1 en 2 valt, en er helemaal niets anders van invloed kan zijn op die aardlekautomaat. En uiteindelijk kan je alleen door meten en feitelijk vaststellen of een type A voldoende is.
Iedere erkende installateur zou alle noodzakelijke metingen voor je moeten kunnen uitvoeren. Overleg wel even vooraf wat je van hem verwacht. Of in dit geval de verzekeraar verwacht.
Ik zelf probeer altijd aan de PGS37 te voldoen. Die zou in 2026 best wel eens verplicht kunnen worden voor alle thuisbatterijen. Hier even wat voorbeelden. Thuisbatterij op een veilige plek neerzetten. Een noodstop plaatsen. De temperatuur en lage/hoge cel spanning controleren en desgewenst het (ont)laden afschakelen. Geen brandbare zaken in directe omgeving hebben. Voldoende ventilatie en alles vastleggen wat wanneer is uitgevoerd. Een Rook en Koolmonoxide melder plaatsen, met doormelding. Een blusbol op iedere omvormer neerzetten. Alles voorzien van duidelijke labels en instructies. Dan ben je in ieder geval op de goede weg.
Ja exact, wat moet je wel niet allemaal doen om aan de norm te voldoen!
Dan zie je die stekker batterijen die gewoon ingestoken worden of andere merken die gewoon achter een simpele zekering aangesloten worden.
In welke situatie is wat voldoende, zo iets zou de fabrikant toch moeten aangeven?
Bij de NEN1010:2020 531.2.1.3 is het maximum van 4 groepen achter 1 aardlekschakelaar losgelaten, dus meer groepen is in principe toegestaan. Of je dit wilt is een tweede, omdat je met meer groepen achter 1 aardlekschakelaar ook een hogere optelsom van kleinere aardlekstromen kunt krijgen waardoor de aardlekschakelaar vaker kan trippen. In menig bestek, of installatievoorschrift blijft het maximum van 4 groepen dan ook gehandhaafd.
Tegenwoordig zijn de aardlekautomaten (aardlekschakelaar en zekering in 1) meer betaalbaar geworden en ook in 1 module breedte verkrijgbaar, waardoor de keuze van 1 aardlek/aardlekautomaat per groep steeds vaker wordt gezien en minder collectieve uitval geeft. (4 polige krachtgroepen uitgesloten)
Aardlekschakelaars voor normale (huis)installaties zijn 30mA. Ooit is vastgesteld dat dit de maximaal veilige stroomsterkte is die een menselijk lichaam aankan zonder spierspasme of zelfs een hartstilstand te krijgen. Er gaan verhalen dat dit ooit tussen 1940-1945 is getest op bepaalde mensen, maar dit terzijde.
De aardlekschakelaar is destijds in het leven geroepen en verplicht geworden ter compensatie van de soms slechte veiligheidsaarding in woningen. Bij gebruik van aardlekschakelaars mag de leidingweerstand naar aarde dan ook maximaal 166 Ohm bedragen, terwijl een goede aardpen liefst >1 Ohm moet zijn.
Wat betreft het gebruik van een aardlekschakelaar aan de in- en uitgang van een Multiplus onderscheid Victron verschillende inkomende voedingen met elk andere voorwaarden. Victron werkt veel met ‘walstroom’ en echte walstroom heeft niet altijd een betrouwbare aarding, anders dan bij een netaansluiting. Meer info in dit stukje theorie: 7. Aarding, aarde en elektrische veiligheid
De meest simpele, en ik denk voor iedereen kosten technisch toepasbare oplossing, is om de draadbrug (Normally Closed dus) in de Multiplus te vervangen door een kabel en een noodstop. Het moet er wel eentje zijn waarmee het voor iedereen duidelijk is dat dit een noodstop is. Dus met een duidelijk label.
Een VEEL duurdere, maar ook veel betere - lees goedgekeurde - oplossing, is om een Victron BMS 500/1000 te gebruiken. En ja. Ook bij zelfbouw accu dozen. De BMS kan daarnaast ook de zekering status van de Lynx Distributor uitlezen. Mocht je die gebruiken. Voor bedrijfsmatige toepassingen is dit DE oplossing.
Op de vraag of dit voor particulieren verplicht is. Nee. Tenminste. Nog niet. Een verzekeraar zou bijvoorbeeld voor een thuis batterij van 20+ kWh de voorschriften van PGS37 wel eens kunnen verplichten. De vraag is tot hoever wil je gaan. Wel risico wil je aangaan. Dat moet iedereen voor zichzelf bepalen. Zeker nu zonder keiharde verplichting. Maar het is natuurlijk leuk om op de hoogte te zijn/blijven voor onze ‘hobby’ projecten
Ik zelf ben helemaal van de aardlekschakelaars afgestapt. Alles vervangen door aardlekautomaten (alamats). Jou natuurlijk ook bekend, dat je dan minder opvolgende problemen hebt. Of tenminste. Zou moeten hebben
Over die één module brede alamatjes wil ik wel nog even kwijt dat je dan bij voorkeur geen spanning afhankelijke types zou moeten gebruiken. Die werken dan ook zonder spanning. Gewoon even voor mensen die hier geen ervaring mee hebben
Ja. Voor privé installaties gelden deze voorschriften vooralsnog niet. Zoals eerder genoemd, een verzekeraar kan daar anders over denken. Voor een kinderopvang zou natuurlijk alleen het meest veilige system mogen worden geïnstalleerd. Kids zijn natuurlijk het meest kostbare bezit van de ouders. Tenminste. Zo denk ik daar persoonlijk over.
Ik wil iedereen overigens bedanken voor de geweldige positieve interacties hier. Dat zien we helaas niet overal vandaag de dag. En alvast een zalig kerstfeest gewenst.
De BMS functie die hoef je dus niet te gebruiken?
Heb daar nu de lynx shunt tussen zitten.
Formaat van de Victron BMS 500 is die hetzelfde dan de shunt en is M8 nog verkrijgbaar?
Ik zie hier een hoop losse flodders aangaande aardlekschakelaars.
Zowel bij de MultiplusII als bij de MultiRS:
vanuit de groepenkast naar de Multiplus(sen) AC-in, een 300mA type A aardlekschakelaar. 2 redenen: AC-fout in MP of doorsteken kabel in de grond naar de schuur/garage/accuhok. En de Multiplus is geen eindgroep dus 300mA is voldoende.
Deze moet een schakelcapaciteit hebben van stroom MPII en stroom eventuele AC-PV aan de AC-out bij elkaar opgeteld met een maximum. van 50A (schakelcapaciteit AC-in relais). Daar moet je bekabeling dus ook voor uitgelegd zijn.
Aan de AC-out is het verstandig om als je een lange kabel terug hebt naar je groepenkast daar ook een 300mA type A aardlekschakelaar te plaatsen die de totaal te verwachten stroom moet kunnen schakelen (Maak schematisch een tekeningetje met alle voedingsbronnen (net, MPII, PV) op dezelfde fase en de schakelpunten (relais, zekeringen, aardlekken). Zet bij elk schakelpunt wat de maximale stroom is die daar kan lopen in beide richtingen.
Elke eindgroep op de één of andere manier achter 30mA aardlek type A zitten.
Bij de MPII is er geen twijfel of het type A of type B moet zijn. De DC zit aan de andere kant van een transformator. Dat is ruim voldoende scheiding zodat er geen 6mA verklaring nodig is. DC loopt niet van primair naar secundair of omgekeerd, natuurkundig onmogelijk. Daarnaast zit het DC voltage zo goed als op de veilige spanning, net 6V erboven.
Bij de MultiRS is een 6mA verklaring uitgegeven dat de MultiRS zelf de DC-lekkage in de gaten houd en als die boven de 6mA is de Multi uitschakelt. Daarnaast is de hoge DC-spanning (PV) ook nog een galvanisch gescheiden van de rest van het systeem door een hoogfrequent-trafo. De accuspanning zou in theorie WEL richting de AC kant kunnen lekken.
Mocht er bij een ander type trafoloze(!) omvormer geen 6mA verklaring zijn: dan moet op het hele net in het gebouw (dus ALLE aardlekschakelaars) type B worden toegepast. En dat wil het budget niet. Dat is zo 20kWh accucapaciteit weg.
Ik zag ook een opmerking over een 6mA verklaring bij ledverlichting; dat gaat niet op omdat de DC kant geen stroom levert. Dit gaat alleen over omvormers die van DC, AC maken.
@ron_h Die shunt-release is officieel niet geschikt om als noodstop te dienen: daar moet je spanning opzetten om je automaat te trippen. In het geval van een kabelstoring kan je geen spanning ,meer op je spoel zetten om de boel uit te schakelen. Niet veilig!
Noodstoppen worden ALTIJD fail-safe gemaakt: Als de voeding wegvalt, stopt alles. Als er kabelbreuk optreed, stopt alles. Noodstopknoppen zijn normally-closed, als je die indrukt opent het circuit.
Hoi David. Dank je voor jouw reactie hier. Ok. Een aantal zaken die jij hier noemt, zoals regulieren eindgroepen en schakelcapaciteiten, zijn natuurlijk met reden buiten beschouwing gelaten. Ook kabel doorsnede en dergelijke. Dat was niet echt van belang.
De scheiding van de MP II valt onder punt 2 van een eerder commentaar.
De 6 mA verklaring heeft natuurlijk betrekking op omvormers, maar LED verlichting in de hal hier verzadigde de aardlekautomaat op een dusdanige manier, dat we zaken moesten aanpassen.
Ik heb contact met iemand van de NEN commissie over de toepasbaarheid van een 300 mA aardlekautomaat voor omvormers. Dat is een discutabel punt, aangezien een mogelijke aanraking van een persoon op het moment van een fout niet 100% veilig is.
Overigens is het denk ik aan te bevelen om de gehele installatie te bekijken. Zaken op te tellen. Om zo tot een totaal plaatje te komen.
Vroeger en nu nog wel, zat er een 500mA aardlekschakelaar in de groepenkast voor de wasmachine…keurig volgens de regels van destijds… en nu mag 300mA eigenlijk niet meer?
Zorg dan voor een voldoende lage aardweerstand, is die aardlekschakelaar niet meer nodig.
Waarom geen verklaring van Victron, dat de DC isolatie met de ringkern trafo gegarandeerd is, dat zou het een en ander makkelijker maken!
Want zonder verklaring zal een installateur (zonder Victron achtergrond) die mijn systeem komt keuren, als hij ziet dat er geen type B aardlek geplaatst is, het afkeuren.
Het is ook niet gebruikelijk dat je een apparaat moet openen om te beoordelen of de isolatie gegarandeerd is, dat zou gewoon in de manual moeten staan!
Met die shunt release daar was ik al bang voor (al kun je de 48V batterij spanning daarvoor gebruiken).
Maar hoe maak je het wel PGS37 conform, met alleen DC onderbreken ben je er namelijk nog niet, je zal ook de ingangspanning van de Multiplus moeten afschakelen om alles spanningsloos te maken.
NO Relais plaatsen, maar ook die kunnen blijven plakken,….
En met onderbreken van AC IN door noodknop, daar onderbreek je niet de DC mee en blijft AC out onder spanning.
En softwarematig uitschakelen van de multiplus dat is ook net als de shunt release geen veilige optie.
Dat is inderdaad niet onmogelijk, maar heeft nog steeds geen betrekking op de 6mA verklaring. Die is écht alleen voor DC naar AC omvormers die netgekoppeld zijn. Die grotere high-bay ledlampen veroorzaken ook een hoop harmonische vervorming waardoor een hoop ellende ontstaat. Dat klinkt mij alsof die onterecht een CE keurmerk hebben gekregen op het onderdeel EMC.
Hier heb ik een mening over; in het geval van een fout aan je omvormer zal een 300mA aardlek ook onmiddellijk trippen. De kans dat je op dát moment de omvormer aanraakt mag heeel klein genoemd worden want daar heb je in het algemeen niets te zoeken. Daarnaast is een omvormer GEEN eindgebruiker, die hoort net als de groepenkast in een afsluitbare ruimte te hangen. Als we alle risico’s willen uitsluiten kunnen we beter stoppen met leven…
Hier ben ik het 100% mee eens. En dat was ook de reden dat ik de schakelcapaciteit noemde in mijn vorige post. Want zeker bij een enkelfasesysteem met 4kW PV aan de AC-out is een 40A aardlekschakelaar niet afdoende
Dan laat je hem hoofdstuk 4.4 van de handleiding zien. Daar staat de verklaring in het blauwe vak.
Dat is helaas niet makkelijk en ook zeker niet goedkoop. Helaas.
Je moet inderdaad de DC onderbreken, bijvoorbeeld met een Lynx BMS (NIET NG!), en als je de MPII uitschakelt met de remote connector, schakelt ook het ingangsrelais uit. Dan kan er geen elektrische energie meer in of uit je EOS En als je het echt goed wil doen stop je eerst je MPII en als er 3 seconden later geen stroom meer loopt je EOS. Bespaar je behoorlijk op de levensduur van je DC-relais. Je moet echter niet je hele huis spanningsloos maken, want in PGS37 staat onder M21 dat de ventilatie beschikbaar moet blijven in het geval dat het EOS is uitgeschakeld.
Om meerdere apparaten die je wil afschakelen aan elkaar te koppelen zijn er veiligheidsrelais bedacht. Maar ik denk dat we langzaam in het gebied komen waar iemand zonder kennis misschien iemand met kennis moet gaan vragen om hulp.
